সৰণ প্ৰৱাহৰ উৎস চাওক

{{Electromagnetism}}
'''সৰণ প্ৰৱাহ''' ({{lang-en|Displacement Current}}) হৈছে পৰিৱৰ্তনীয় বিদ্যুত ক্ষেত্ৰৰ বাবে ফলত উৎপন্ন হোৱা প্ৰৱাহ, যিটো ৰাশি [[মেক্সৱেল সমীকৰণ]]ত পোৱা যায়। সৰণ প্ৰৱাহৰ একক [[বৈদ্যুতিক প্ৰৱাহ ঘনত্ব]]ৰ ৰাশিৰ সৈতে একেই আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰৱাহৰ লগত এখন [[চুম্বক ক্ষেত্ৰ]] জড়িত থকাৰ দৰে সৰণ প্ৰৱাহৰ লগতো এখন [[চুম্বক ক্ষেত্ৰ]] জড়িত থাকে। বৈদ্যুতিক প্ৰৱাহ [[ইলেক্ট্ৰণ]]ৰ গতিৰ বাবে হোৱাৰ বিপৰীতে সৰণ প্ৰৱাহৰ সৃষ্টি হয় [[বিদ্যুত ক্ষেত্ৰ]]ৰ সময়ৰ সৈতে হোৱা সালসলনিৰ বাবে।

১৮৬১ চনত [[জেমছ ক্লাৰ্ক মেক্সৱেল]]য়ে তেওঁৰ গৱেষণা পত্ৰ [[On Physical Lines of Force, Part III]] খনত [[বৈদ্যুতিক প্ৰৱেশ্য]] মাধ্যমত বৈদ্যুতিক কণাসমূহৰ সৰণৰ উল্লেখ কৰিবলৈ গৈ সৰণ প্ৰৱাহৰ ধাৰণাটি আগবঢ়ায়। মেক্সৱেলে [[এম্পিয়াৰৰ বৰ্তনী বিধি]]ৰ বৈদ্যুতিক প্ৰৱাহৰ ৰাশিটোৰ লগত সৰণ প্ৰৱাহৰ ৰাশিটো সংযোগ কৰে। ১৮৬৫ চনত তেওঁ আগবঢ়োৱা [[A Dynamical Theory of the Electromagnetic Field]] শীৰ্ষক পত্ৰখনিত মেক্সৱেলে [[বিদ্যুৎ চুম্বকীয় তৰংগ সমীকৰণ]] ৰাশি উৎপন্ন কৰিবলৈ সৰণ প্ৰৱাহৰ সহায় লয়। এই ৰাশি ব্যুৎপন্ন হোৱাৰ পাছতে পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ ইতিহাসত এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে পৰিগণিত হয় কাৰণ এই ৰাশিয়ে [[বিদ্যুৎ]], [[চুম্বকত্ব]] আৰু [[পোহৰ বিজ্ঞান]]ত একত্ৰিত কৰে।

==ব্যাখ্যা==

[[বৈদ্যুতিক সৰণ ক্ষেত্ৰ]]ক তলত দিয়াধৰনে সংজ্ঞবদ্ধ কৰা হয়-

:<math> \boldsymbol{D} = \varepsilon_0 \boldsymbol{E} + \boldsymbol{P}\ .</math>

য’ত
:''ε<sub>0</sub>'' হৈছে শূন্য মাধ্যমৰ [[বৈদ্যুতিক প্ৰৱেশ্যতা]] <br>
:'''E''' হৈছে [[বৈদ্যুতিক ক্ষেত্ৰ প্ৰাৱল্য]] <br>
:'''P''' হৈছে মাধ্যমটোৰ [[মেৰুকৰণ]] <br>

সমীকৰণটোৰ সময় সাপেক্ষে অৱকলজ ল’লে [[সৰণ প্ৰৱাহ ঘনত্ব]] পোৱা যায়, যি [[পৰাবিদ্যুত]]ত দুটা ৰাশিৰ দ্বাৰা গঠিত হৈছে-<ref name=Jackson>{{cite book |title=Classical Electrodynamics |author=John D Jackson |edition=3rd |publisher=Wiley |year=1999 |page=238 |isbn=0-471-30932-X}}</ref>

:<math> \boldsymbol{J}_ \boldsymbol{D} = \varepsilon_0 \frac{\partial \boldsymbol{E}}{\partial t} + \frac{\partial \boldsymbol{P}}{\partial t}\ .</math>

সমীকৰণৰ সোঁহাতে থকা প্ৰথম ৰাশিটোকে বহুতে [[সৰণ প্ৰৱাহ]] বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰে, যিহেতু ৰাশিটোৰ সৃষ্টি কোনো আধানৰ গতিৰ দ্বাৰা নহয় কিন্তু ইয়াৰ লগত এখন [[বৈদ্যুতিক ক্ষেত্ৰ]] জড়িত হৈ থাকে।<ref name=Griffiths>For example, see {{cite book |author=David J Griffiths |page=323 |title=Introduction to Electrodynamics |edition=3rd |isbn=0-13-805326-X |publisher=Pearson/Addison Wesley |year=1999}} and {{cite book |author=Tai L Chow |title=Introduction to Electromagnetic Theory |page=204 |publisher=Jones & Bartlett |year=2006 |isbn=0-7637-3827-1 |url=http://books.google.com/books?id=dpnpMhw1zo8C&pg=PA153&dq=isbn=0-7637-3827-1#PPA204,M1}}</ref>
দ্বিতীয় ৰাশিটো [[পৰাবিদ্যুত]] গঠিত হোৱা মৌলসমূহৰ মাজত হোৱা [[মেৰুকৰণ]]ৰ সলনি হোৱাৰ বাবে সৃষ্টি হয়।

==মেক্সৱেলৰ গৱেষণা পত্ৰ==
*[https://web.archive.org/web/20101215085100/http://blazelabs.com/On%20Faraday%27s%20Lines%20of%20Force.pdf ''On Faraday's Lines of Force''] (১৮৫৫ চনৰ মেক্সৱেলৰ গৱেষণা পত্ৰ)
*[[Media:On Physical Lines of Force.pdf|''On Physical Lines of Force'']] (১৮৬১ চনৰ মেক্সৱেলৰ গৱেষণা পত্ৰ)
*[[Media:A Dynamical Theory of the Electromagnetic Field.pdf|''A Dynamical Theory of the Electromagnetic Field'']] (১৮৬৪ চনৰ মেক্সৱেলৰ গৱেষণা পত্ৰ)

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:পদাৰ্থ বিজ্ঞান]]